حسين بن عبد الله سرابى
شرح حال 5
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )
حاجى ميرزا موسى خان و زن شاهرخ خان خالهء كامران ميرزا بود . فرّخ خان را خاقان مرحوم در سفر خراسان به وليعهد مغفور سپرد . نجابت ذاتى و كاردانى او را به لقب امين الدوله و مسند وزارت رسانيد » « 1 » . مخبر السلطنهء هدايت نيز ميگويد : « ابو طالب كاشانى هم از پيشخدمتان طرف توجه بوده است . شاه از محمد قاسم خان ملك الشعراء براى اين دو پيشخدمت لقبى ميخواهد . شاهرخ و فرّخ اختيار مىشود . در سلامها ميبايست اين دو جوان لباس جواهر پوشيده طرفين تخت بايستند » « 2 » در ربيع الاول 1249 ( تابستان 1833 ) بدرخواست عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعليشاه فرّخ خان را با درجهء سرهنگى نزد محمد ميرزا ( محمد شاه بعدى ) كه مشغول قشونكشى اول به هرات بود به آنجا ميفرستد « 3 » . سپس در ركاب محمد شاه بمأموريتى به گرگان ميرود . در 1252 فرّخ خان - كه مردى كاردان بود - از طرف محمد شاه براى اصلاح فساد در طبرستان به آنجا ميرود و چندى حاكم آن ولايت مىشود « 4 » . سال بعد فرّخ خان مأمور تحقيق دربارهء شورش اصفهان ميگردد و چهارماهى هم به امور ولايتى رسيدگى مىكند « 5 » .
--> ( 1 ) - تاريخ عضدى ( تهران 1306 قمرى ) ص 119 . سپهر ( تاريخ قاجار ج 1 ص 326 و 333 ) مينويسد كه : همسر فرخ خان دختر لطفعلى بيك اصفهانى و خواهر حاجيه خاتون زن فتحعليشاه و خالهء شمس بانو خانم معقودهء ميرزا موسى خان پسر ميرزا بزرگ خان قائممقام بود . ( 2 ) - خاطرات و خطرات ( تهران چاپ دوم 1344 ) صفحهء سى مقدمه ، نيز در تاريخ زندگانى عبد اللّه مستوفى ( چاپ دوم ج 1 . ص 90 ) قصهاى دربارهء علت ترقى فرخ خان موجود است . آقاى حسين سعادت نورى كه مطالعات بسيار وسيعى در تاريخ دوران قاجاريه دارند به نوشتن شرححالى از فرخ خان امين الدوله غفارى در مجلهء « وحيد » ( از شمارهء دى 1344 ببعد ) آغاز كردهاند . ( 3 ) - ملفوفهء فرمان شاه خطاب به محمد ميرزا . ( 4 ) - صنيع الدوله منتظم ناصرى ج 3 . ص 166 ( تهران 1300 قمرى ) . ( 5 ) - ايضا ج 3 ص 169 و 170 .